Trekt je kachel ineens niet meer sinds de renovatie? Dan krijgt het vuur bijna altijd te weinig lucht. Nieuwe ramen, isolatie, een sterke dampkap of een ventilatiesysteem zetten de kamer in onderdruk, en dan trekt de kamer harder dan de schouw.
Twintig jaar lang deed je kachel braaf wat ze moest doen. Krantje, twee blokken eik, lucifer, en de rook verdween netjes in de schouw. Vorig jaar kwamen de nieuwe ramen. Nu ruikt de living elke avond naar kampvuur.
Aan de kachel ligt het meestal niet. Aan je huis wel.
Waarom trekt mijn kachel ineens niet meer?
Een vuur ademt. Een houtkachel van 7 kW verbrandt zo'n 2 kilo hout per uur, en daar gaat ruwweg 10 tot 30 m³ lucht per uur door. Die lucht haalt ze uit je kamer. Vroeger kwam ze vanzelf binnen langs de kieren van de oude ramen. Niemand merkte het. De kachel wel.
Het WTCB schrijft het letterlijk in zijn leidraad over houtkachels (2021): isolatie of nieuwe ramen kunnen die lekken "aanzienlijk verminderen". Minder lucht betekent een slechte verbranding en meer rook.
En nu het getal dat alles uitlegt. Een schouw voor een houtkachel rekent op een trek van ongeveer 12 pascal. Volgens dezelfde leidraad kan een onderdruk van 3 pascal in de kamer de luchttoevoer al in de war sturen. Drie pascal is de druk van vier blaadjes printpapier die op je hand liggen. Zo weinig is genoeg om de rook de verkeerde kant op te sturen.
De drie stille dieven van je trek
1. De nieuwe ramen
Goed voor de energiefactuur, minder goed voor de kachel. Bij een renovatie komt er in de ramen van de living meestal een ventilatierooster. Dat rooster is gemaakt om jou verse lucht te geven, niet om een vuur te voeden. En in januari draait iedereen het dicht omdat het tocht.
2. De dampkap
Een dampkap blaast 300 tot 900 m³ lucht per uur naar buiten. Je kachel vraagt er 10 tot 30. Raad eens wie dat gevecht wint.
We rekenden het na voor een gewone woning. Het is een rekenvoorbeeld, geen meting. Een dampkap van 600 m³/h zet een huis met oude ramen op ongeveer 3 Pa onderdruk. Na de renovatie wordt dat ongeveer 9 Pa, in een heel luchtdicht huis ongeveer 27 Pa. Daar is je "vroeger ging het wel".
Onderdruk in de kamer met een dampkap van 600 m³/h
Rekenvoorbeeld van Ventichim voor een gewone woning, geen meting.
Voor een open cv-ketel vraagt de Belgische norm NBN B 61-002 een aparte toevoer van buiten van 160 cm² per 100 m³/h die de kap afzuigt. Voor een kachel is dat een goede maatstaf. Bij een kap van 600 m³/h kom je zo op 960 cm²: een gat van ruim 30 op 30 cm.
3. Het ventilatiesysteem
Bij een grondige renovatie komt er vaak een systeem C. Ventilatoren zuigen lucht weg in de natte ruimtes, en verse lucht komt binnen via de roosters. Je huis staat daardoor altijd een beetje in onderdruk, en nog wat meer als de roosters dicht zijn. De Vlaamse fiche over stookruimtes raadt een open ketel af in een ruimte die het ventilatiesysteem beïnvloedt. Een kachel die haar lucht uit de kamer haalt, zit in hetzelfde schuitje.
Systeem D blaast evenveel lucht in als uit. Dat is beter, maar de dampkap staat los van die balans en blijft dus meespelen.
Test het zelf in twee minuten
- Laat de kachel eerst goed warm worden. Een koude schouw rookt bij het aansteken altijd wat. Dat zegt nog niet veel.
- Zet een raam op een kier. Trekt de kachel meteen beter? Dan heeft ze lucht tekort.
- Zet de dampkap op de hoogste stand, met de ramen dicht. Wordt de vlam slap of komt er rook uit het deurtje, dan heb je de dief. Zet ze meteen weer uit. Probeer hetzelfde met de droogkast en met de ventilatie op de hoogste stand.
- Hou een brandende lucifer bij het open deurtje. Buigt het vlammetje naar binnen, dan trekt de schouw. Buigt het naar jou, dan trekt de kamer harder.
- Wil je cijfers? Laat de schoorsteenveger de trek meten. Een houtkachel wil zo'n 12 Pa, een pelletkachel 3 tot 6 Pa. Het juiste getal staat in de handleiding.
Hang ook een CO-melder volgens NBN EN 50291 in de kamer van de kachel. In België sterven er volgens het Antigifcentrum elk jaar enkele tientallen mensen door koolstofmonoxide en belanden er zo'n 1.000 in het ziekenhuis. Rook die terugslaat is dus meer dan een vervelende geur. Hoofdpijn, misselijk of duizelig bij de kachel? Ramen open, naar buiten, en bel 112.
Of is het toch iets anders?
Niet elke luie schouw komt van een renovatie.
- Een vuile schouw: roet of een vogelnest. Laat minstens één keer per jaar vegen.
- Nat hout: mik op 15 tot 20 % vocht.
- Een koude of te wijde schouw: tegen een buitenmuur, of een oude gemetselde schouw van een open haard. De rook koelt af en kruipt traag omhoog.
- Wind en hogere buren: een nieuw gebouw of een rij bomen ernaast kan de wind in de schouw laten slaan.
Wat helpt er wel?
In deze volgorde. Het goedkoopste en het meest logische eerst.
1. Geef het vuur zijn eigen lucht. Een rooster in de kamer van de kachel, rechtstreeks naar buiten, dat je niet kan dichtdraaien. Nog beter is een kachel met een aansluiting voor buitenlucht: ze haalt haar lucht dan via een buis van buiten en het maakt niet meer uit wat de dampkap doet. Koop je een nieuwe kachel, kies er dan een die kamerluchtonafhankelijk werkt, met een concentrische rookgasafvoer die lucht aanvoert en rook afvoert in één buis.
2. Tem de dampkap. Een recirculatiekap zuigt niets naar buiten en geeft dus geen onderdruk. Een raamcontactschakelaar laat de kap alleen draaien als er een raam openstaat. In Duitsland is dat gewoon, bij ons kennen weinig mensen het.
3. Zet de schouw in orde. Laten vegen kan de schoorsteenveger, met het juiste veegmateriaal. Is de schouw te wijd of te koud, dan schuift je installateur er een flexibele inox binnenbuis in, of komt er een dubbelwandige geïsoleerde buis langs de muur. Speelt de wind je parten, dan helpt een rookkap of een draaiende kap bovenop.
Trekt de schouw zelf te zwak? Zet er een rookgasmotor op
Soms krijgt de kachel genoeg lucht en ligt het aan de schouw. Te kort, te wijd, tegen een koude buitenmuur, of in de wind van een hoger huis ernaast. Dan zet je installateur een rookgasmotor bovenop de schouw, ook rookgasventilator genoemd. Die zuigt de rook bovenaan uit het kanaal en geeft zo dezelfde trek, of het nu stormt of windstil is.
In onze webshop staan twee reeksen:
- Rookgasmotoren met trekregelaar voor houtstook, ø150 en ø200, met een vierkante basis voor een gemetste schouw of met een geïsoleerde sluiting. De ø150 haalt 300 m³/h en 42 Pa en kan rookgas tot 400 °C aan. Ze liggen op voorraad: voor 15 u besteld, de volgende dag geleverd. Er hoort een snelheidsregelaar bij en, als je wil, een afstandsbediening.
- De reeks van Kutzner + Weber: de AirSpeedy voor een houtkachel tot 8 kW, de Injekt RS-180 ES voor kanalen tot ø200 en de Diajekt RSD 150, 250 en 350 voor kanalen van ø130 tot ø350, ook voor een grote open haard. De RSD 250 haalt 1.362 m³/h en 131 Pa. Die leveren we op bestelling, in 3 à 4 weken.
Staat de motor stil, dan blijft de schouw gewoon open. Bij een kachel zet je hem aan bij het aansteken en het bijvullen, bij een open haard laat je hem draaien zolang het vuur brandt. Een elektricien legt 230 V tot bij de motor.
Eén ding moet je weten: een rookgasmotor geeft trek, geen verse lucht. Krijgt de kamer te weinig lucht, zorg dan ook voor een toevoer (stap 1). Anders trekt de motor je kamer nog dieper in onderdruk. Met allebei is het rond: lucht erin, rook eruit.
Vragen die we vaak krijgen
Waarom komt er rook in de kamer als ik het deurtje open?
Omdat de kamer op dat moment harder trekt dan de schouw, of omdat de schouw nog koud is. Zet eerst de luchtschuif helemaal open, wacht tien seconden en open het deurtje traag. Gebeurt het altijd, ook met een warme schouw, dan heeft de kachel lucht tekort of trekt de schouw te zwak.
Mag een houtkachel samen met ventilatiesysteem C of D?
We vonden geen Belgische regel die het verbiedt. De Vlaamse fiches raden een open toestel in een ruimte onder invloed van de ventilatie wel af. De veilige keuze is een kachel die haar lucht rechtstreeks van buiten haalt.
Hoe groot moet een rooster voor de kachel zijn?
Kijk eerst in de handleiding van de kachel. Als vuistregel laat een rooster bij 2 Pa ongeveer 0,36 m³/h per cm² door (Vlaamse fiche Technieken 3). Een rooster van 3 op 25 cm geeft zo'n 27 m³/h. Draait er een dampkap in dezelfde ruimte, reken dan 160 cm² per 100 m³/h van de kap bij.
Helpt een trekkap of een rookgasmotor?
Een trekkap helpt tegen valwind en hogere buren. Een rookgasmotor geeft altijd trek, ook bij een korte of koude schouw. Tegen een luchttekort in de kamer helpen ze geen van beide: dan moet er eerst lucht bij.
Twijfel je welk stuk je nodig hebt? Stuur een foto van je kachel en je schouw naar info@ventichim.be. Voor een rookgasmotor ook de diameter van het kanaal. Wij zeggen welk materiaal past. Plaatsen doet je installateur of schoorsteenveger.